مقالات

تفسیر شریف تسنیم2 (نشریه هادی شماره 80)

آیه 7 سوره آل عمران...

راز كاربرد متشابه در قرآن

«تشابه» از اوصاف لفظي، مانند عموم يا اطلاق يا اجمال نيست، زيرا لفظ مجملْ ظهوري ندارد. آري ممكن است كسي آن را مطابق رأي خود معنا كند؛ لكن شأنيّت فتنه‏زايي ندارد، چون براي همگان مفهوم روشني ندارد تا دستاويز بيماردلان قرار گيرد، چنان‏كه عمل كردن به آيه عام يا مطلق، بي‏اعتنا به مخصّص يا مقيّد، خلاف است؛ امّا فتنه‏انگيز نيست؛ ولي متشابه در معناي خود ظهور دارد، گرچه آن معناي ظاهر حق نيست و حق نماست؛ مثلاً آيه ﴿اِنَّ رَبَّكَ لَبِالمِرصاد) 1) به خوبي دلالت دارد كه خدا در كمين است؛ امّا عقل نمي‏پذيرد كه خداي مجرّد محض و پيراسته از جسم و ماده، در كمين جسماني باشد؛ لكن ارجاع اين آيه به آيه محكمي چون ﴿لَيسَ كَمِثلِهِ شي‏ء)2) روشن مي‏سازد كه مترصّد بودن، صفتِ فعل خداست نه ذات؛ و فعل خدا موجود امكاني است، پس مي‏شود در مكان معيّني ظهور كند.

تفسیر انسان به انسان (نشریه هادی شماره 79)

آخرین مورد از پیامدهای مغالطه هویتی:

5. سقوط به ورطه­ کمتر از حیوانیت

بر اثر مغالطه­ هویت، انسان عمری چون حیوان به سر می­برد و می­پندارد زندگی­ ای انسانی دارد، در حالیکه او را کاملا تخلیه کرده و کنار گذاشته و دیگری را به جای او نشانده ­اند. اینان بسان حیوان بلکه پست­تر از آن­اند: «ان هم الا کالانعام بل هم اضل سبیلا» (سوره­ فرقان، آیه­ 44).

آنها که تحت ولایت شیطان، اصل را فرع و فرع را اصل قرار داده ­اند، کاسه­ دل را وارونه کرده و پوستین دین را پشت و رو یا زیر و رو پوشیده ­اند و موعظه و ارشاد حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) هم که پیغمبر و معصوم است در اینها اثر نمی­کند: «سواء علیهم ءانذرتهم ام لم تنذرهم لا یومنون» (سوره­ بقره، آیه­ 6)؛ چون کوثر قرآن به منزله­ بارشی است که می­بارد؛ ولی در چنین ظرف واژگونی نمی­نشیند.

تفسیر شریف تسنیم(نشریه هادی شماره 79)

آیه11و12: واذا قيل لهم لا تفسدوا فى الارض قالوا انما نحن مصلحون - الا انهم هم المفسدون و لكن لا يشعرون

گزيده تفسير  

منافقان بر اثر فريبكارى نفس، بر اين پندار باطلند كه واقعا مصلحند و از اين رو كذب آنان در اين مورد خبرى است نه مخبرى بر خلاف اظهار ايمان آنان كه هم كذب خبرى است و هم كذب مخبرى.

خداى سبحان از دروغ منافقان پرده برداشته با تاكيد آنان را مفسد مى خواند. سر جهل منافقان به افساد خويش آن است كه عقل نظرى آنان در دست و هم خيال و عقل عملى آنان در چنگ شهوات و غصب اسير است.

تفسیر شریف تسنیم2 (نشریه هادی شماره 79)

بسم الله الرحمن الرحیم

اِنَّ اللهَ لايَخفي عَلَيهِ شي‏ءٌ فِي الاَرضِ ولافِي السَّماء(5)

گزيده تفسير

مجموع نظام آفرينش، آفريده ذات اقدس خداوند است و تحت سيطره و هيمنه او اداره مي‏شود و با اراده و مشيّت او استمرار مي‏يابد، بنابراين هرگز چيزي نه در آسمان مي‏تواند از خداوند پنهان بماند و نه در زمين.

تفسير

تناسب آيات

در آيه پيشين تعليل عذاب كافران با جمله ﴿واللهُ عَزيزٌ ذو انتِقام بيان شد و اين تعليل به پيوستي نياز داشت كه معنا را كامل كند، زيرا شايد كفر بعضي افراد از ديد عزيز منتقم مخفي بماند و وي از عذاب برهد؛ براي رفع اين احتمال، اين آيه مي‏فرمايد كه او خدايي است كه اعمال جوارح و جوانح از ديدش پنهان نمي‏ماند، چنان‏كه قيوم بودن مطلق، بي‏علم احاطي و اطلاقي مقدور نيست، زيرا موجودي كه بخواهد قوام تمام اشياي سپهري و زميني را اداره كند بايد به همه آنها عالم باشد.

گفتني است كه اين آيه با آيه بعدي نيز مناسب و سرفصلي براي مطالب تازه است.

تفسیر شریف تسنیم2(نشریه هادی شماره 78)

سوره آل عمران

پيش‏گفتار سوره

 نام و اوصاف سوره

عنوان «آل عمران» فقط يك بار در قرآن، آن هم در آيه 33 همين سوره به كار رفته است: ﴿اِنَّ اللهَ اصطَفي ءادَمَ ونوحًا وءالَ اِبرهيمَ وءالَ عِمرنَ عَلَي العلَمين. «عمران» از ذرّيه حضرت ابراهيم(عليه‌السلام) است؛ ولي اختلاف است كه مراد از آن پدر حضرت مريم(عليهاالسلام) است يا پدر حضرت موسي(عليه‌السلام). ظاهراً عمران در اين آيه پدر حضرت مريم(عليهاالسلام) است و آيه ﴿ومَريَمَ ابنَتَ عِمرن (سوره تحريم، آيه 12) مؤيّد اين ظهور است.

طبق برخي روايات، اين سوره در تورات «طيْبة» ناميده شده است و بعضي مفسران برايش نامهاي ديگري نيز برشمرده‏اند؛ مانند الأمان، الكنز، المعنية، المجادلة و الاستغفار و زهراوين و اصطفاء.

تفسیر شریف تسنیم(نشریه هادی شماره 79)

(وَ مِن الناسِ مَن یَقولُ ءامنا بِاللهِ وَ بِالیَومِ الاخِرِ وَ ما هُم بمؤمِنینَ)(8)

گزیده تفسیر

منافقان که در باطن کافرند، ولی کفر درونی خود را کتمان می کنند، گرچه در برخی احکام با کافران و مشرکان شریکند، لیکن از کافران تبهکارتر و زیانبارترند و از این رو قرآن کریم آنان را بدتر از کافران می داند.

هدف منافقان از اظهار ایمان، جاسوسی برای کافران یا بهره مندی از مزایای اجتماعی بیشتری بود.

تفسیر انسان به انسان (نشریه هادی شماره 78)

 نقش شیطان در مغالطه هویتی

حضرت علی (علیه السلام) درباره نقش شیطان در ایجاد بحران هویت بشر می­فرماید: «اتّخذوا الشیطان لأمرهم ملاکاً و اتّخذهم له اشراکاً فباض و فرّخ فی صدورهم و دَبَّ و دَرَج فی حجورهم؛ فنظر بأعینهم و نطق بألسنتهم فرکب بهم الزَلَل و زیّن لهم الخطل ...» (نهج ­البلاغه، خطبه­ی 7)؛ یعنی منحرفان شیطان را معیار کار خود گرفتند و شیطان نیز آنها را دام خود قرار داد و در دلهای آنان تخم گذاشت و جوجه­های خود را در دامانشان پرورش داد؛ با چشم­های آنان نگریست و با زبان­های آنان سخن گفت، پس با یاری آنها بر مرکب گمراهی سوار شد و کردارهای زشت را در نظرشان زیبا جلوه داد.

تفسیر انسان به انسان (نشریه هادی شماره 77)

3. مغالطه رفتاري

دانشها و تمايلات انسان، زمينه‌ساز رفتارهاي اوست؛ مثلاً براي نوشتن مقاله يا ارائه مقالتي مي‌انديشيم و آن را برابر با انديشه‌هايمان عرضه مي‌كنيم؛ امّا كارهاي روزانه برپايه حبّ و بغض، قهر و مِهر، تولّي و تبرّي و جذب و انزجار است: به چيزي دل مي‌بنديم و به دنبال آن مي‌رويم؛ يا از چيزي منزجر مي‌شويم و به تبع آن، از او چشم مي‌پوشيم، پس قهر و مِهر رهبري بسياري از كارهايمان را برعهده دارد. در مجموع، قواي بُعد عمل، بينشها و تمايلات يا تنفّراتي را در عرصه انتخاب و اختيار مي‌پذيرد و براساس آن، خواهان عملي معيّن مي‌شود، بنابراين مغالطات اين بُعد، يا در مغالطات عاطفي ريشه دارد؛ يا در مغالطات علمي.

تفسیر انسان به انسان (نشریه هادی شماره 76)

گفتار چهارم. تفسير حيات متشابه به حيات محكم

آن جانِ ملكوتي و روح «ونَفَختُ فيهِ مِن رُوحي» (سوره ص، آيه 72)، محكمِ اصيلي است كه بايد حيات خويش را به آن عرضه كنيم. علم و عمل انسان و پيوند آن دو با يكديگر، حيات او را شكل مي‏دهد. هماهنگي حيات اكتسابي با حيات الهي موهبتي، عامل آرامشي عميق و نشاطي حقيقي در وجود انسان است و نبود اين هماهنگي سبب ناآرامي و تشويش است.

     اگر حيات اكتسابي انسان با حيات الهي او ناهماهنگ بود، متشابه است و چنانچه هماهنگ بود، محكم است و باز در صورت نخست، حياتْ حيواني است و در صورت دوم، انساني.

     بايد توجه شود كه روح منفوخ الهي در طليعه حدوث، به همگان عطا مي‏شود؛ ليكن برخي آن را كامل كرده و در حفظ طهارت آن مي‏كوشند و بعضي آن را آلوده و در تدسيس او سعي بليغ مي‏كنند.

شما اینجا هستید: خانه مقاله ها